GENT -- Een soort walkman die zware stotteraars op slag vloeiend doet spreken: het lijkt onvoorstelbaar maar het bestaat. Aan de Gentse universiteit loopt een proefproject met tien stotteraars. Zij reageren eensluidend positief. Het lijkt een mirakel. Maar de begeleidende professor, neurolinguïst John Van Borsel, benadrukt dat het een onderzoek blijft. Dat het machientje werkt, staat vast. Of het blijft werken, is nog de vraag.
De tien proefpersonen zijn gerekruteerd door de Belangengroep Stotteraars (Best), vier jaar geleden door Gert Reunes opgericht. Reunes (37), die zelf stottert en zowat alle therapieën heeft geprobeerd, getuigt met plezier over de reacties van de proefpersonen.
,,De eerste keer dat ze het apparaat gebruikten, stonden ze met tranen in hun ogen. Sommigen hebben nog nooit in hun leven zo vloeiend gesproken. Ze konden nooit eerder hun gedachten verwoorden, zonder er doodmoe van te worden. Ze hadden het toestel nog geen halfuur gebruikt en ze vroegen al hoeveel het kost.''
Het apparaat lijkt op een walkman, maar dan met microfoon. De stotteraar zet het op, praat in het microfoontje en hoort zichzelf met enkele milliseconden vertraging door de koptelefoon. ,,De stotteraar wacht telkens even tot hij zichzelf gehoord heeft en verkrijgt zo een meer ritmische en gecontroleerde spraak. Want juist die controle is bij stotteraars gestoord'', legt Van Borsel uit.

Te rap

,,Ikzelf heb mijn spraak redelijk onder controle'', zegt Reunes. ,,Maar ik moet er mij erg op concentreren. Met het apparaat gaat het bijna vanzelf. De spraak wordt door het apparaat traag gehouden, want een van onze problemen is dat we te rap willen spreken. Even snel als de anderen.''

Sommige proefpersonen gebruiken het apparaat continu. ,,Een ervan is vertegenwoordiger. Als hij zijn cliënten vertelt dat het gesprek zonder apparaat een halfuur langer duurt, aanvaarden ze het meteen.'' Reunes hoopt dat het apparaat kleiner wordt, zodat het als een hoorapparaat onzichtbaar kan worden gedragen. Het spraaktechnologiebedrijf Lernout & Hauspie toonde al interesse, maar wacht het onderzoek af.

Onderzoek is nodig omdat niemand weet of het apparaat ook positieve invloed blijft hebben. Van Borsel: ,,We kennen het fenomeen stotteren, maar weten niet wat er precies fout loopt. Wel denkt de medische wereld nu dat het een neurologische oorzaak heeft en geen psychologische.''

Bij andere methodes om stotteren te genezen, verdwijnt soms het effect op lange termijn. ,,Met het apparaat leren de hersenen een nieuwe manier van spreken. Maar als de hersenen iets gewoon zijn, neemt een ander deel van de hersenen over.'' Juist in dat proces zou ook bij stotteraars iets fout lopen. Daardoor zouden de positieve effecten niet blijven duren.

Dagboek

De proefpersonen moeten dagelijks enkele gesprekken voeren en in een dagboek bijhouden hoe hun spraak was, hoe ze zich erbij voelden en wat de reacties van de anderen waren. Na drie maanden wordt nagegaan of de invloed van het apparaat even groot blijft.

,,Wij hebben al zo veel geprobeerd'', vertelt Reunes. ,,Als het niet werkt zal dat een teleurstelling zijn, maar we hebben dan toch drie maanden ervaren hoe het is om vloeiend te spreken. Dat is als iemand in een rolstoel die drie maanden toch kan lopen.''

Infomiddag over het toestel op 23 oktober om 14.30 uur in De Valk, Mellestraat 18a in Laarne.
Belangengroep Stotteraars: De Vloed, 09-239.91.29.


Anneleen DE VOS

© 1999 Vlaamse Uitgeversmaatschappij NV