De zingende zelfhulpgroep

De Morgen - 11 december 1999 'Als hij niet gestotterd had, zou zijn dood onopgemerkt voorbijzijn gegaan' In zijn pak - en dankzij zijn weelderige snor - leek hij wat op het blues-icoon Captain Beefheart. Zijn muzikale hart lag bij jazzlegendes Ella Fitzgerald, Charlie Parker en John Coltrane. Zijn favoriete instrument was de piano, waarop hij al riedelend improviseerde. Maar hij werd een ster dankzij een bizarre cross-over van rap, pop en techno. Onder zijn pseudoniem Scatman John werd de in Californië geboren John Larkin dankzij een Noors-Deens-Duitse combine een van de opmerkelijkste one-hit wonders uit de pop.


Als hij niet al sinds zijn jeugd gestotterd had, zou zijn dood vorige week vrijdag onopgemerkt voorbij zijn gegaan. Hoewel Larkin over een behoorlijke stem beschikte, verschool hij zich als songschrijver omwille van zijn handicap het liefst achter zijn piano. Zijn carrière was die van een muzikale nomade. Telkens koffers pakken en van het ene naar het andere hotel reizen om daar in de pianobar voor het muzikale decor te zorgen. Aarzelend begon Larkin nu en dan ook te zingen. Zijn stotter-handicap dwong hem er enigszins toe te kiezen voor het scatten, een zangstijl uit de jazz die eigenlijk neerkomt op het zingen van op zich betekenisloze lettergrepen. De zangstijl waar hij zijn pseudoniem uit puurde en zijn wereldhit 'Scatman (Ski-Ba-Bop-ba-Dop-Bop)': een opgewekte, springerige technopop-deun die op een positieve manier het stotteren belichtte: Iedereen stottert op de een of andere manier, zong hij. Laat het je niet tegenhouden, als The Scatman het kan, kan jij het ook.


Larkin werd ontdekt toen hij in het Noorse Alexandra Hotel aan het werk was. Manfred Zöhringer, eigenaar van het Deense Iceberg-label, hing er aan de bar en was behoorlijk onder de indruk van het scattalent van de pianist, die tijdens het ratelen van lettergrepen niet één keer over een woord struikelde. Zöhringer dweilde met cassettes 'Scatpoëzie' de platenfirma's af. Maar in de kansen van een 52-jarige jazzpianist geloofde niemand, tot de bandjes op het bureau van BMG-Ariola Hamburg belandde. 'Scatman' werd op single gezet. Van het plaatje werden in '94 in Duitsland alleen al 600.000 exemplaren gesleten. In België, Scandinavië, Nederland, Oostenrijk, Frankrijk, Italië, Spanje, Groot-Brittannië en Turkije prijkte de single aan de top van de hitparade. Ook de tweede single boerde nog aardig en zelfs het gelijknamige album Scatman's World liet zich smaken. Het plotse succes van Scatman werd verklaard door zijn de positieve boodschap van 'de man met een handicap' en de bizarre mengeling van zoveel muziekgenres. Het leverde hem heel wat onderscheidingen op waaronder 'Crossover Artist of The Year' in Duitsland en 'Best New International Artist of The Year' in Japan. De gimmick van de plastic pop met goede boodschap ging in Europa snel vervelen. Maar Japan en Hongkong gingen door het lint voor het fenomeen. Singles als 'Su Su Super Kirei' of 'Pri Pri Scat' leverden hem stapels platina platen en een miljoenenverkoop op. Tegen '97 was zijn ster overal ter wereld opgebrand maar hij had wel 2,5 miljoen cd's verkocht en drie miljoen singles. In zijn kast stonden veertien gouden en achttien platina plaatjes te blinken. En het belangrijkste voor Larkin zelf: er was in Californië een Scatland Foundation opgericht die zich bekommerde om de begeleiding van stotteraars in de hele wereld.


Larkin zinde op zijn 57ste op een comeback. Zoals steeds was zijn werk nauw verweven met zijn stotteren: de nieuwe cd die volgend jaar verschijnt, draagt - als gouden raad aan stotteraars - de titel 'Take Your Time'. Die heeft Larkin van de kanker die bij hem was vastgesteld niet meer gekregen. Peter Mijlemans


© 1999 Uitgeverij De Morgen


NV