Ervarings- en beroepsdeskundigen stellen zelfzorgboek voor stotteraars en hun omgeving
voor
Niet kunnen zeggen wat je denkt in de meest letterlijke zin, stotteren,
is een wrede levensgezel die veel impact heeft op je persoonlijkheid, je
levensverhaal en op elk moment ook op je omgeving. Want niet alleen wie
stottert voelt het schaamrood op de wangen, ook de kelner in het
restaurant, de moeder die naar haar kleuter luistert of de leraar kunnen
meestal niet goed overweg met iemand die moeite heeft om uit zijn woorden
te komen. Wat is stotteren, wat kun je ertegen doen en hoe reageert de
omgeving het best op de stotteraar en vice versa zijn de drie basisvragen
waarop in Als spreken moeilijk is een antwoord geformuleerd wordt.
Gent / Eigen berichtgeving (Barbara
Debusschere)
Dat gebeurt niet door de
eerste de beste. Twee auteurs van deze unieke gids voor stotteraars en hun
omgeving zijn zelf stotteraars. Philip Vuylsteke en Gert Reunes werden van
kindsaf aan geconfronteerd met de realiteit dat ze 'bleven haperen'.
Beiden overwonnen hun probleem grotendeels. Vuylsteke werkt als klinisch
psycholoog, en Reunes lachte het lot uit door zich op te werken tot
professioneel stotterlogopedist. Derde medewerker is professor logopedie
John Van Borsel (RUG & UZ), die samen met Vuylsteke in het eerste deel
van het boek ingaat op de vraag wat stotteren nu eigenlijk is. Vuylsteke:
Eén op de honderd Vlamingen en zestig miljoen mensen op deze wereld
hebben ermee te kampen. Vaak ontkennen ze het probleem en weten ze er
sowieso erg weinig over. Bovendien kan de interactie met de omgeving door
het stotteren volledig de mist in gaan. Vandaar dit boek.
Meestal begint iemand op vier- à zesjarige leeftijd te stotteren. Bij
ongeveer een derde verdwijnt het spraakprobleem geleidelijk. De rest moet
er mee leren leven. Een eensluidende verklaring voor het probleem is er
niet. Het kan deels genetisch, deels situatiegebonden zijn. Stress of
angst kunnen bijvoorbeeld een directe aanleiding zijn. Vuylsteke:
Stress, te veel je best willen doen en het ongemak van de
gesprekspartner voelen, is nefast. Wist u dat stotteraars niet blijven
haperen als ze tegen dieren of kleine kinderen praten?"
Er zijn zelfs
psychoanalytische verklaringen voor. In die visie betekent stotteren
moeite hebben om uit de beschermende wereld van de moeder te treden en de
'onbekende' wereld van de vader te ontdekken door te gaan communiceren.
Luckas Vander Taelen beschrijft in zijn persoonlijke bijdrage de
nieuwsgierigheid naar oorzaken: "Wat mij fascineert, is waarom ik
nooit gestotterd heb toen ik alleen was. Waarom begon ik als kleine jongen
te stotteren? Uit onverwerkt verdriet om mijn dode vader? Ik denk dat geen
enkel denkspoor onbetreden moet blijven als we willen begrijpen waarom
mensen moeilijk praten.Van Borsel en Vuylsteke gaan ook in op de
vraag hoe stotteren iemands persoonlijkheid vormt.
Inzicht in het ontstaan van
het stotterprobleem volstaat natuurlijk niet. Er bestaat geen perfecte
oplossing, maar Reunes, de auteur van het tweede hoofdstuk dat de
verschillende behandelingen aanpakt, en beroemde talige woelwaters en
stotteraars als Bart Peters en Luckas Vander Taelen zijn er het levende
bewijs van dat je al ver komt met moed, doorzettingsvermogen en humor.
Harde, pijnlijke humor soms. Reunes: "Toen een stotterende vriend van
mij na de Jacques Vermeire Show, waarin een stotterende dommerik mensen
moet doen schuddebuiken, zelfmoord pleegde, voelde ik me nog meer geroepen
om stotteraars uit hun isolement te halen en zelfvertrouwen te geven."
Katrien (12) heeft dat in ieder geval al gevonden. Licht zingend leest ze
op de persvoorstelling haar bijdrage voor, een brief waarin ze vertelt dat
ze logopediste wil worden. Met allerlei therapieën, die Reunes bondig
voorstelt, kan dat worden bereikt. Belangrijk daarbij is dat je een
therapeut vindt die bij je past en vooral dat je met het stotteren aan de
slag gaat, dat je lotgenoten leert kennen via zelfhulpgroepen, dat je
erover gaat lezen en dat je het gaat relativeren.
Dan is het aan de anderen.
Gehuld in pet, ziekenfondsbrilletje en trainingsjack, de plunje van
Vermeires stotterend wandelend cliché Jeanke De Visser, levert hij
kritiek op de film Pearl Harbor, waarin ook een stotteraar nog maar eens
de lachwekkende dommerik is. Even pijnlijk maar misschien minder opvallend
zijn de dagelijkse reacties op stotteren. Mensen gaan zelf onophoudelijk
praten of overmatig en ongevraagd helpen, wat het alleen maar erger maakt.
Reunes : Zowel de stotteraar als de omgeving kan daar iets aan doen.
Als je je als luisteraar ongemakkelijk voelt bij het stotteren, zeg dat
dan in plaats van het te negeren. Kijk de ander aan en laat hem of haar
het tempo bepalen. Als je geen tijd hebt, zeg dat dan gewoon. Als
stotteraar is het belangrijk om het stotteren, bijvoorbeeld door een
grapje, bespreekbaar te maken, en om aan iets anders te denken dan aan het
spraakprobleem." Ook voor ouders, vrienden en leerkrachten staan in
dit zelfzorgboek talloze bruikbare tips, aangevuld met eigen ervaringen
van stotteraars en met fictieve voorbeelden. Vuylsteke: De
stotteraar negeren, doen alsof wat hij of zij zegt waardeloos, want niet
perfect uitgesproken, is, is het ergste. Laat de stotteraar alstublieft
uitspreken!
Info: Als spreken moeilijk
is, een gids voor stotteraars en hun omgeving, uitgeverij Lannoo, 684
frank, ISBN: 90-209-4413-4. Van 23 tot 26 juli heeft het Zesde
Wereldcongres voor mensen die stotteren voor het eerst in Europa, in Gent,
plaats. Meer info: Congress Office: 09/233.86.60, of: stutter-2001@semico.org
'De stotteraar negeren,
doenalsof wat hij zegt waardeloos is, is het ergste wat er is'
© 2001 Uitgeverij De Morgen NV